Dosbarthiad am ddim ar gael yn Ardal De Cymru - Abertawe - Castell-nedd - Port Talbot - Llanelli - Pontardawe - Gwyr - Gorseinon - Pontarddulais - Swmp bagiau am brisiau anghredadwy tra bod stociau'n para. Ar gyfer llosgwyr boncyffion, pyllau tân, tanau agored, gwersylla a mwy.

FFÔN: +44 (0)1792 946 421 neu E-BOST: RHODRI@HSWF.CO.UK

Gostyngiad Croeso

Defnyddiwch y cod hwn i gael 5% o'ch archeb gyntaf!

CYNTAF
Firewood in Folklore: Stories and Myths from Around the World

Coed Tân mewn Llên Gwerin: Storïau a Mythau o Amgylch y Byd

Rhodri Evans |

Ym mhob cornel o'r byd, mae coed tân wedi bod yn fwy na dim ond modd o goginio bwyd neu gadw'r tywyllwch i ffwrdd; mae wedi bod yn rhan annatod o'n hanes, ein straeon, a'n diwylliannau. O Ewrop i Asia, o Affrica i lwythau brodorol y byd, mae coed tân wedi chwarae rhan amlwg yn llên gwerin gwareiddiadau amrywiol. Mae wedi gwasanaethu fel symbol o gynhesrwydd, diogelwch, a chynhaliaeth, yn brif gymeriad mewn chwedlau hynafol, ac yn elfen hanfodol mewn defodau ysbrydol.

Gyda straeon yn cael eu trosglwyddo o genhedlaeth i genhedlaeth, mae llên gwerin wedi bod yn allweddol wrth gadw traddodiadau a gwybodaeth ddiwylliannol. Mae'r chwedlau hyn, wedi'u plethu o amgylch y tân clecian, wedi dangos arwyddocâd symbolaidd a phwerau trawsnewidiol coed tân. O’i gysylltiad â’r elfen o dân i’r cysylltiad ysbrydol y mae’n ei ddarparu, mae coed tân bob amser wedi dal lle arbennig yn ein treftadaeth ddiwylliannol.

Symbolaeth Coed Tân

Mae coed tân mewn llên gwerin yn aml yn symbol o gynhesrwydd y cartref, diogelwch yr aelwyd, a'r cynhaliaeth a ddarperir gan dân. Nid yw'n syndod, felly, bod coed tân yn aml yn gysylltiedig â phwerau trawsnewidiol tân. Mae tân, mewn llawer o draddodiadau, yn cynrychioli newid, puro, ac aileni, a thrwy losgi coed tân y mae'r trawsnewidiad hwn yn digwydd.

Boed yn y boncyffion lludw pren caled a ddefnyddir mewn chwedlau aelwyd Ewropeaidd neu'r pren cynaliadwy a ddefnyddir mewn arferion ysbrydol Asiaidd, mae pwysigrwydd symbolaidd coed tân yn amlwg mewn diwylliannau a thraddodiadau gwahanol.

Coed tân mewn Llên Gwerin Ewropeaidd

Chwedlau Coed Tân ac Aelwyd

Yn llên gwerin Ewrop, mae coed tân yn chwarae rhan hanfodol yn y beunyddiol a'r rhyfeddol. Mae chwedlau aelwyd o bob rhan o'r cyfandir yn aml yn cynnwys coed tân fel grym amddiffynnol, gan gadw ysbrydion drwg i ffwrdd a dod â ffortiwn da i'r rhai sy'n cadw pentwr pren â stoc dda.

Er enghraifft, mae stori enwog Baba Yaga, gwrach Slafaidd sy'n hedfan o gwmpas mewn pestl a morter, yn cynnwys arwr sy'n dianc o'i grafangau trwy daflu cynwyr tân a thanio dros ei ysgwydd i greu rhwystrau. Mae'r coed tân, yn y chwedl hon, yn dod yn offeryn amddiffyn ac iachawdwriaeth.

Boncyffion Yule a Heuldro'r Gaeaf

Yn ystod dathliadau heuldro'r gaeaf, mae traddodiad y boncyff Yule yn nodwedd allweddol mewn sawl diwylliant Ewropeaidd. Mae'r arferiad hwn yn golygu llosgi boncyff mawr, yn aml o ynn, derw, neu lwyfen, ar yr aelwyd. Mae log Yule yn symbol o aileni ac adnewyddu, gan adlewyrchu dychweliad yr haul ar ôl diwrnod byrraf y flwyddyn.

Mewn gwahanol wledydd Ewropeaidd, mae arferion sy'n gysylltiedig â log Yule yn amrywio. Er enghraifft, yn y Deyrnas Unedig, mae'r boncyff wedi'i addurno'n draddodiadol â chelyn ac iorwg cyn ei oleuo, tra yn Ffrainc, dywedir yn aml fod gweddi yn bendithio'r boncyff. Waeth beth fo'r traddodiadau penodol, mae log Yule yn parhau i fod yn symbol teimladwy o obaith ac adnewyddiad.

Coed tân mewn Llên Gwerin Asiaidd

Coed Tân a Chredoau Ysbrydol yn Japan

Yn llên gwerin Japan a chredoau ysbrydol, mae coed tân yn cymryd arwyddocâd unigryw. Mae'r cysyniad o "yakudoshi", neu "flynyddoedd anlwcus", yn aml yn cael ei wrthweithio â defodau sy'n ymwneud â llosgi mathau penodol o goed tân. Credir bod y defodau hyn yn puro'r unigolyn ac yn atal unrhyw anffawd.

Defnyddir coed tân, yn enwedig coed cysegredig, mewn defodau puro yng nghysegrfeydd Shinto. Credir bod mwg llosgi'r pren hwn yn cario gweddïau i'r nefoedd ac yn atal ysbrydion drwg.

Coed Tân ac Addoli Hynafol yn Tsieina

Yn llên gwerin Tsieineaidd, mae gan goed tân rôl gysegredig yn yr arfer o addoli hynafiaid. Credir ei fod yn gweithredu fel pont, gan gysylltu'r byw â'u hysbryd cyndeidiau. Yn ystod seremonïau'r hynafiaid, mae coed tân yn cael eu llosgi wrth offrymu i'r ymadawedig, gan ddynodi parch a choffadwriaeth.

Mae llosgi pren wedi'i sychu mewn odyn yn rhan bwysig o'r seremonïau hyn, sy'n symbol o'r cynhesrwydd a'r cynhaliaeth a gynigir i ysbrydion yr hynafiaid, gan sicrhau eu cysur yn y byd ar ôl marwolaeth.

Coed Tân mewn Llên Gwerin Cynhenid

Storïau Coed Tân a Chreu Cynhenid

Yn straeon creu llawer o ddiwylliannau brodorol, mae coed tân yn chwarae rhan hanfodol. Yn aml, fe'i darlunnir fel ffynhonnell bywyd, gwybodaeth, a chysylltiad ysbrydol. Er enghraifft, mewn nifer o lwythau Brodorol America, mae'r straeon creu yn sôn am goeden neu foncyff gwych a esgorodd ar y bodau dynol, anifeiliaid, neu elfennau o natur cyntaf.

Mae'r straeon creu brodorol hyn yn tanlinellu pwysigrwydd coed tân fel ffynhonnell bywyd, gyda'r boncyffion tân Sweden, canhwyllau, a fflachlampau yn aml yn symbol o oleuni a gwybodaeth ysbrydol.

Coed Tân a Defodau mewn Diwylliannau Cynhenid

Mewn diwylliannau brodorol, defnyddir coed tân yn helaeth mewn defodau a seremonïau, y credir ei fod yn gweithredu fel pont rhwng y byd dynol ac ysbryd. O ddefodau iachau i seremonïau puro, mae coed tân yn chwarae rhan allweddol.

Mewn llawer o ddiwylliannau brodorol, dewisir mathau penodol o bren oherwydd eu priodweddau ysbrydol canfyddedig. Er enghraifft, defnyddir cedrwydd yn aml mewn seremonïau smwdio Brodorol America am ei rinweddau puro ac amddiffynnol.

Coed tân mewn Llên Gwerin Affricanaidd

Coed Tân a Gwirodydd Hynafol mewn Traddodiadau Affricanaidd

Yn nhraddodiadau Affrica, mae'r gred mewn gwirodydd hynafol yn eang, ac mae coed tân yn chwarae rhan arwyddocaol. Defnyddir coed tân, yn enwedig pan gânt eu llosgi fel siarcol lwmp-bren neu siarcol o safon bwyty , i gyfathrebu ag ysbrydion y hynafiaid a'u tawelu.

Mae enghraifft drawiadol o'r gred hon i'w chael yn niwylliant Iorwba Gorllewin Affrica, lle mae mathau penodol o goed tân yn cael eu defnyddio mewn defodau i anrhydeddu a cheisio arweiniad y hynafiaid.

Coed Tân a Thrawsnewid mewn Mythau Affricanaidd

Mae thema trawsnewid a metamorffosis yn nodwedd amlwg ym mythau Affrica sy'n ymwneud â choed tân. Mae'r mythau hyn yn aml yn sôn am briodweddau hudol rhai coed a phŵer trawsnewidiol y coed tân sy'n deillio ohonynt.

Cymerwch, er enghraifft, hanes y goeden baobab mewn llawer o ddiwylliannau Affricanaidd. Credir bod y goeden hon, o'i thorri i lawr a'i defnyddio fel coed tân, yn rhyddhau gwirodydd sydd wedi'u dal ynddi, gan arwain at drawsnewidiadau amrywiol.

Casgliad

Ni ellir gorbwysleisio arwyddocâd coed tân mewn llên gwerin o wahanol ddiwylliannau. O Ewrop i Affrica, o Asia i bobloedd brodorol y byd, mae dylanwad coed tân yn ein straeon a'n traddodiadau yn ddwys. Fel symbol cyffredinol o gynhesrwydd, amddiffyniad, a chysylltiad ysbrydol, mae coed tân yn dyst i'n treftadaeth ddiwylliannol gyffredin.

Gall cofio’r straeon hyn a deall y symbolaeth y tu ôl i’r weithred syml o losgi coed tân ddyfnhau ein gwerthfawrogiad o’r adnodd hanfodol hwn. Felly, y tro nesaf y byddwch chi'n cynnau tân, cymerwch eiliad i ystyried yr hanes cyfoethog a'r arwyddocâd diwylliannol sydd gan y darn gostyngedig o goed tân. Wedi'r cyfan, ym mhob clecian a sbarc, mae 'na chwedl yn aros i gael ei hadrodd!